Een houten keukentafel bij het raam met verse groente, wortels, walnoten en een halve granaatappel in een schaal

Nu wordt het interessant

Werk samen met je lichaam, in plaats van dat je ertegen vecht.

Als gezondheid betekent dat we onze systemen willen versterken, beter reguleren en hun herstelvermogen willen ondersteunen, dan is de volgende vraag: “Hoe doen we dat?”

Het antwoord is verrassend eenvoudig. We hoeven ons lichaam niet voortdurend te "repareren". We moeten vooral proberen de omstandigheden te creëren waarin het lichaam zijn eigen functies zo goed mogelijk kan uitvoeren.

Daarbij komen een aantal fundamentele factoren steeds terug. Deze factoren gaan terug naar 100 duizenden jaren terug: de tijd dat onze verre voorouders leefden. Toen ging het vooral over overleven. Hoe deden ze dat?

1. Goede voeding

Daarbij kan je kiezen voor natuurlijke, biologische voeding. Dat levert niet alleen calorieën, maar ook bouwstoffen, vitaminen, mineralen, vetzuren, aminozuren en andere bioactieve stoffen die het lichaam nodig heeft.

Daarom gaat gezond eten niet alleen over minder eten, maar vooral over: wat krijgt mijn lichaam binnen? En vervolgens: “Wat heeft mijn lichaam daar werkelijk aan?”

2. Bewegen

Het lichaam is gemaakt om te bewegen. Beweging geeft het lichaam prikkels waarop het zich kan aanpassen: spieren worden sterker, botten krijgen een prikkel om sterk te blijven, de conditie verbetert, de insulinegevoeligheid kan verbeteren, de doorbloeding wordt gestimuleerd.

Ook de hersenen reageren op beweging. Beweging is daarom geen "extraatje", maar een biologische prikkel die het lichaam vertelt: pas je aan, word belastbaarder.

3. Slapen en herstellen

Een gezond lichaam heeft niet alleen belasting nodig, maar ook herstel waar nodig. Je kunt niet voortdurend trainen zonder herstel, niet voortdurend werken zonder rust en niet voortdurend stress ervaren zonder gevolgen.

Daarom hoort bij iedere prikkel een tegenhanger: belasting met als tegenhanger herstel.

Een van de belangrijkste vragen bij gezond leven is daarom: “Krijgt mijn lichaam voldoende gelegenheid om te herstellen van wat ik ervan vraag?”

4. Stress leren reguleren

Stress is niet automatisch ongezond. Acute stress kan juist nuttig zijn. Het probleem ontstaat vooral wanneer het lichaam onvoldoende gelegenheid krijgt om na belasting terug te keren naar rust.

Daarom gaat stressmanagement niet over nooit meer stress, maar over beter leren schakelen tussen actie en herstel.

Dat kan onder andere door bewegen, wandelen, ademhaling, ontspanning, sociale verbinding, tijd in de natuur, gezonde slaap, grenzen stellen en problemen aanpakken in plaats van er eindeloos over piekeren.

5. Het lichaam uitdagen

Een interessant principe van de biologie is dat het lichaam zich aanpast aan prikkels. Spieren worden sterker door belasting, het cardiovasculaire systeem reageert op inspanning, het lichaam past zich aan temperatuurprikkels aan.

Ook vasten en andere vormen van tijdelijke metabole belasting kunnen biologische aanpassingsreacties oproepen.

Maar ook hier geldt: de juiste prikkel kan versterken, een te zware of voortdurende prikkel kan juist verzwakken. Het gaat dus om de balans.

6. Verbinding en sociale contacten

De mens is niet alleen een biologisch organisme, we zijn ook sociale wezens. Contact met anderen, liefde, vriendschap, aanraking, ergens bij horen en betekenisvolle relaties kunnen bijdragen aan ons welzijn, sterkere systemen en onze veerkracht.

7. Je hersenen blijven gebruiken

Wat je niet (goed) gebruikt, kan achteruitgaan. Dat geldt zeker niet letterlijk voor ieder biologisch systeem, maar het principe van aanpassing is belangrijk.

Blijf daarom – ook als je ‘oud’ bent - leren, lezen, nieuwe dingen proberen, muziek maken, gesprekken voeren, puzzelen, creëren en nieuwsgierig.

Je hersenen zijn geen machine die na je pensioen uitgeschakeld moet worden. Blijf ze gebruiken.

Stel bij iedere keuze één eenvoudige vraag

Wat doet dit met mijn systemen?

Stel bij iedere keuze één eenvoudige vraag

Hier komt misschien wel de belangrijkste praktische toepassing van deze definitie. Wanneer je iets wilt veranderen, vraag jezelf af: “Wat doet dit met mijn systemen?”

Niet alleen: “Verlaagt dit mijn cholesterol?”, maar wat doet het met mijn hart en bloedvaten, mijn stofwisseling, mijn immuunsysteem, mijn zenuwstelsel, mijn spieren, mijn darmen, mijn hormonen, mijn hersenen, mijn slaap en met mijn herstelvermogen?

En vervolgens: “Word ik hierdoor sterker, veerkrachtiger, beter gereguleerd en beter in staat om mij aan te passen en te herstellen?”

Dat is een veel bredere vraag dan: “Is dit gezond?”

En daarmee komen we bij een belangrijk verschil

We moeten onderscheid maken tussen iets dat een klacht onderdrukt en Iets dat de gezondheid ondersteunt. Een pijnstiller kan bijvoorbeeld pijn verminderen. Dat kan zeer waardevol zijn, maar daarmee weten we nog niet of de onderliggende oorzaak is aangepakt.

Een behandeling kan daarom heel nuttig zijn zonder het onderliggende systeem sterker te maken.

En andersom kan een leefstijlverandering soms weinig direct merkbaar effect hebben, terwijl ze op langere termijn wel de belastbaarheid en veerkracht van meerdere systemen ondersteunt.

Dat betekent niet dat medicijnen of medische behandelingen "slecht" zijn, maar dat we verschillende doelen uit elkaar moeten houden: symptoom bestrijden, ziekte behandelen, functie herstellen, gezondheid ondersteunen, en ziekte voorkomen. Een goede gezondheidsaanpak kijkt naar al deze niveaus.